Yeşil Mutabakat Eylem Planı, şarja ne getiriyor?

Ticaret Bakanlığı, Yeşil Mutabakat Eylem Planı'nı 10 Kasım 2026'da yayımladı. Plan, 2026 ile 2030 arasında elektrikli araç şarj altyapısı için ülke genelinde ihtiyaç analizi ve yeni destek çağrıları öngörüyor. Ancak çağrıların tutarı, oranı, başvuru koşulları veya tarihi açıklanmıyor. Bu nedenle sürücüler ve şarj işletmecileri için şu an başvuru yapılabilecek bir destek bulunmuyor.

Bakanlığın duyurusuna göre plan, 2026/12 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile 10 Kasım 2026 tarihli ve 33426 sayılı Resmi Gazete'de yayımlandı. Türkiye'nin ilk Yeşil Mutabakat Eylem Planı 2021'de çıkmıştı. Güncelleme, COP31 vesilesiyle hazırlandı. Yeni plan 11 ana başlık, 41 hedef ve 142 eylem içeriyor.

Yeşil Mutabakat Eylem Planı şarj altyapısında ne öngörüyor?

Planın 6.5.1 numaralı eylemi, 2026 ile 2028 arasında alternatif yakıtlı araçların şarj ve yakıt altyapısı için planlama yapılmasını öngörüyor. EPDK, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı sorumlu kurumlar arasında yer alıyor.

Çalışmalar kapsamında elektrikli araç şarj altyapısının ülke genelindeki ihtiyacı analiz edilecek ve yeni destek çağrıları açılacak. Ayrıca lojistik sektöründeki ağır vasıtalar için yüksek kapasiteli şarj ve yakıt istasyonları planlanacak. Ulaştırma sektörünün gelecekteki elektrik ve yakıt ihtiyacına yönelik projeksiyonlar da hazırlanacak.

Bu adımlar, mevcut şarj noktalarının sayısına ek olarak nerede ve hangi kapasitede altyapı gerektiğinin belirlenmesini amaçlıyor. Ancak plan, henüz istasyon sayısı, destek tutarı veya çağrıların hangi işletmelere açılacağı konusunda bilgi vermiyor. Şarj istasyonu sayısı ve 2040 hedefi analizimiz, altyapı tartışmasının mevcut çerçevesini sunuyor.

Enerji planı evde tüketimi ve yenilenebilir kaynakları nasıl etkiliyor?

Enerji başlığında 4.1.3 numaralı eylem, yenilenebilir kaynaklardan üretilen elektriğin izlenebilirliği ve doğrulanabilirliğini hedefliyor. EPDK ve EPİAŞ, 2026 ile 2028 arasında Yeşil Tarife ve YEK-G belgeleri üzerinde çalışacak. Kalan Enerji Bakiyesi uygulamasının YEK-G Sistemi ile entegre edilmesi de planlanıyor. Bu eylem, planda elektrikli araç şarjıyla ilişkilendirilmiyor.

Evinde enerji tüketenler açısından ısı pompası potansiyelinin değerlendirilmesi öne çıkıyor. 2026 ile 2027 arasında toprak kaynaklı ısı pompaları için potansiyel haritası hazırlanacak. Harita, coğrafi bilgi sistemi tabanlı olacak. Su kaynaklı ısı pompaları da incelenecek. Buna ek olarak, ısı pompasının çalışma biçimi ve elektrik tüketimi ev sahiplerinin teknolojiyi değerlendirirken göz önünde bulundurabileceği temel konuları açıklıyor.

Plan, atıl tarım arazileri ve su yüzeylerinde yüzer güneş enerjisi santrallerini değerlendirmeyi de içeriyor. Hidroelektrik santrallerinin hibrit yenilenebilir enerji tesislerine dönüştürülmesi de eylemler arasında. Türkiye'nin 2035 hedefi, rüzgar ve güneş enerjisinde toplam 120.000 MW kurulu güce ulaşmak. II. Ulusal Enerji Verimliliği Eylem Planı 20,2 milyar dolar yatırım hedefliyor. Plan, 2024 ile 2030 arasında birincil enerji tüketiminde %16 azaltım öngörüyor.

Elektrikli araç bataryaları için hangi düzenleme gündemde?

Planın 2.3.1 numaralı eylemi, sürdürülebilir ürünlerle ilgili Avrupa Birliği mevzuatına uyumu kapsıyor. Bu düzenlemeler arasında AB Batarya ve Batarya Atıkları Tüzüğü de bulunuyor. Eylem, 2026 ile 2030 döneminde Ticaret Bakanlığının sorumluluğunda yürütülecek.

Bu başlık, batarya ve atıklarına ilişkin kuralların Türkiye'deki mevzuat uyum gündeminde yer aldığını gösteriyor. Bununla birlikte plan, burada yeni bir yönetmelik veya doğrudan uygulanmaya başlayan bir yükümlülük ilan etmiyor. Günlük kullanıcı açısından kısa vadede yeni bir işlem ya da başvuru tarif edilmiyor.

Şimdi sürücüler ve işletmeler ne yapmalı?

Yeşil Mutabakat Eylem Planı, bir destek kararı veya yönetmelik değil, kamu kurumlarının izleyeceği bir eylem planı. Bu nedenle elektrikli araç sürücülerinin şu aşamada başvuracağı bir program açıklanmadı. Destek çağrılarının koşulları ve tarihleri duyurulduğunda başvuru imkanı ayrıca netleşecek.

Şarj işletmecileri ve yatırımcılar, yeni çağrıların ayrıntıları için EPDK ile Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının duyurularını takip edebilir. Evinde enerji tüketenler içinse ısı pompası potansiyel haritası tamamlandığında yerel imkanlar hakkında daha somut bir değerlendirme yapılabilecek. Şimdilik planın etkisi, destekten çok hazırlık ve planlama aşamasında.