Jeotermal enerji, COP31'de 2050 için 12 kat artış hedefi kazandı

Avrupa Komisyonu'nun 10 Kasım 2026 tarihli duyurusuna göre, Küresel Jeotermal Hedefi 2050 Antalya'da başlatıldı. Türkiye'nin COP31 Başkanlığı, girişimi Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı (IRENA) ile başlattı. Girişim, elektrik ve ısı için jeotermal enerji arzını 2050'ye kadar 2025 seviyesinin 12 katına çıkarmayı hedefliyor.

Jeotermal enerji hedefi hangi alanları kapsıyor?

Avrupa Komisyonu'nun 10 Kasım duyurusuna göre, Avrupa Birliği (AB) de taahhüde katıldı. Hedef, yalnız elektrik santrallerini değil, ayrıca ısının doğrudan kullanımını kapsıyor.

Eksajul (EJ), çok büyük enerji miktarları için kullanılan birimdir. IRENA analizinde toplam birincil jeotermal enerji arzının yaklaşık 2,5 EJ'den 31 EJ'ye yükselmesi öngörülüyor. Elektrik kurulu gücü içinse ayrı bir büyüme hedefi bulunuyor.

ThinkGeoEnergy'nin 8 Kasım 2026 tarihli haberine göre, taahhüt gönüllü ve ülkelere ayrı hedef koymuyor. Katılımcılar, bununla birlikte kendi enerji politikaları ve planları üzerindeki yetkilerini koruyor. Dolayısıyla küresel hedef, her ülkenin aynı oranda kapasite artıracağı anlamına gelmiyor.

Yıllık kurulum hızının ne kadar artması gerekiyor?

ThinkGeoEnergy'nin 8 Kasım 2026 tarihli hesabına göre, hedef için yılda ortalama yaklaşık 7 GW ek kurulum gerekiyor. Son yıllardaki yıllık ilaveler ise 200 ile 400 MW aralığında kaldı.

Bu karşılaştırma, hedefin mevcut büyüme hızından belirgin biçimde ayrıldığını gösteriyor. Ancak kapasite artışı, yalnız yeni santral kararlarına değil, projelerin işletmeye alınabilmesine de bağlı. Elektrik şebekeleri ve ısı ağlarının hazırlığı da bu nedenle önem taşıyor.

Türkiye'de jeotermal elektrik ve ısıtmada nerede duruyor?

Anadolu Ajansının (AA) 10 Kasım 2026 tarihli haberinde Bakan Alparslan Bayraktar, Türkiye'nin jeotermal kapasitesini paylaştı. Türkiye'nin jeotermal kurulu gücü 1,8 GW ve ülke bu alanda dünyada dördüncü sırada. Bölgesel ısıtma ise yaklaşık 170 bin konut eşdeğerine hizmet veriyor.

Bayraktar'a göre jeotermal, hava durumundan bağımsız olarak gece gündüz enerji sağlayabiliyor. Ayrıca jeotermal ısı, konutlarda, seralarda ve fabrikalarda doğrudan kullanılabiliyor. Bu nedenle Türkiye açısından konu, elektrik üretiminin yanında yerel ısıtma uygulamalarını da kapsıyor.

Milli Enerji 2040 planında jeotermal ve biyokütle birlikte yaklaşık 6 GW olarak yer alıyor. Ancak bu rakam, yalnız jeotermal için belirlenmiş bir hedef değil. Paylaşılan açıklamalarda Türkiye'ye özgü yeni bir ulusal jeotermal hedefi veya yeni teşvik bulunmuyor.

Hedefin uygulanması için hangi engeller aşılmalı?

Bayraktar, AA'nın 10 Kasım haberindeki konuşmasında arama riskini, sermaye maliyetini ve uzun izin süreçlerini engeller arasında saydı. Elektrik şebekeleri ve ısı ağları da projelere hazır olmayabiliyor. Dolayısıyla hedefin gerçekçiliği, bu engellerin çözülmesine bağlı.

Bayraktar'ın önerileri arasında daha hızlı izinler, öngörülebilir düzenlemeler, arama riskine yönelik araçlar ve uygun maliyetli finansman bulunuyor. Taahhüt, ayrıca araştırmayı, tedarik zincirlerini ve uluslararası teknik yardımı güçlendirmeyi içeriyor. Etkilenen toplulukların hakları ile çevresel ve sosyal sorumluluk da metinde yer alıyor.

ThinkGeoEnergy'nin 8 Kasım haberine göre, uygulama odaklı ikinci toplantı 13 Kasım'da COP31 Türkiye Pavilyonu'nda yapılacak. İlerleme ise IRENA gibi mevcut raporlama süreçleriyle izlenecek.