Karbon emisyonu, 2026'da %0,4 düşecek ancak toplam artış sürecek

Exeter Üniversitesinin 10 Kasım 2026 duyurusuna göre, Global Carbon Project bu yıl fosil kaynaklı karbon emisyonu için düşüş öngörüyor. Global Carbon Budget 2026 raporunda düşüş %0,4 olarak hesaplanıyor. Ancak arazi kullanımı dahil toplam karbondioksit emisyonu, 43,3 milyar tona çıkacak.

Fosil yakıt emisyonlarının 38,2 milyar tona inmesi bekleniyor. Buna karşın toplam karbondioksit salımı, geçen yılki 42,8 milyar tonun üzerine çıkacak. Bu ayrım, fosil yakıtlardaki gerilemenin küresel toplamda azalma anlamına gelmediğini gösteriyor.

Fosil kaynaklı karbon emisyonu neden düşüyor?

Exeter Üniversitesinin duyurusu, petrol emisyonlarındaki gerilemeyi İran çatışmasının tetiklediği enerji şokuyla ilişkilendiriyor. Ancak bu etkinin kısa vadeli olabileceği belirtiliyor. Güneş, rüzgar ve elektrikli araçların yaygınlaşması da düşüşe katkı veriyor.

Küresel enerji talebi, büyümeyi sürdürüyor. Bununla birlikte güneş, rüzgar ve elektrikli araçlar, talep artışının üçte ikisini karşılıyor. Temiz enerji yatırımları, böylece yeni talebin fosil yakıtlara yansımasını sınırlıyor.

CICERO araştırmacısı Glen Peters, aynı duyuruda uyarıyor: "Yapısal değişimden kaynaklanmayan tek yıllık emisyon düşüşü, zirve anlamına gelmez." Bu nedenle rapor, kalıcı düşüş için temiz teknolojilerin daha hızlı yaygınlaşması gerektiğini vurguluyor.

Elektrikli araç ve yenilenebilir enerjinin etkisi ne kadar?

Exeter Üniversitesinin 10 Kasım 2026 duyurusunda aktardığı Nature Climate Change analizi, elektrikli araçların etkisinin hızla büyüdüğünü belirtiyor. Ancak araç filosunun yavaş yenilenmesi, bu katkının toplam içindeki payını sınırlıyor.

Analize göre, geçen yıl otomobil filosunun yaklaşık %10'u elektrikliydi. Hibritler hariç tutulduğunda ise pay %6'ya iniyordu. Dolayısıyla yeni araç satışlarındaki dönüşüm, mevcut filonun tamamına aynı hızla yansımıyor.

Güneş ve rüzgarın önlediği emisyon, geçen yıl 4,1 milyar tona ulaştı. Bu katkının, bu yıl 4,6 milyar tona çıkması bekleniyor. Böylece yenilenebilir enerjinin önlediği salım, yıllar arasında ölçülebilir bir karşılaştırma sunuyor.

Kalan karbon bütçesi ne kadar süreye yetiyor?

Karbon bütçesi, küresel ısınma sanayi öncesine göre 1,5 dereceye ulaşmadan salınabilecek kalan karbondioksit miktarıdır. Rapora göre, bu bütçe 150 milyar ton düzeyinde. Mevcut emisyon hızıyla dört yıldan kısa süreye karşılık geliyor.

Arazi kullanımı kaynaklı emisyonların da bu yıl yükselmesi bekleniyor. Örneğin Güneydoğu Asya'daki turba yangınları ve orman bozulması, toplam salımı artırıyor. Fosil yakıtlardaki düşüş, bu nedenle iklim hedeflerine yaklaşmak için tek başına yeterli görünmüyor.

Türkiye verileriyle doğrudan karşılaştırma yapılabilir mi?

Global Carbon Budget duyurusunda Türkiye için ayrı bir rakam bulunmuyor. TÜİK'in 27 Mart 2026 verilerine göre, Türkiye'nin sera gazı emisyonu yıllık %5,3 arttı. Toplam, 2024'te 584,5 milyon ton karbondioksit eşdeğerine ulaştı.

Türkiye'nin sera gazı emisyonu verileri, yalnız karbondioksiti değil, tüm sera gazlarını kapsıyor. Ayrıca Türkiye toplamı, arazi kullanımı ve ormancılığı içermiyor. Dolayısıyla bu toplam, rapordaki fosil kaynaklı karbondioksit verisiyle doğrudan karşılaştırılamaz.

Türkiye'deki elektrikli araç adayları açısından rapor, araç dönüşümünün etkisini değerlendirirken filo yenilenme hızının da hesaba katılması gerektiğini gösteriyor. Bununla birlikte küresel bulgular, Türkiye'deki belirli bir aracın emisyon kazancını hesaplamaya yetmiyor. Ülke ve yakıt tahminleri ise dönüşümün her yerde aynı hızla ilerlemediğini ortaya koyuyor.