Elektrikli otomobil pazar payı %22,3 oldu

Elektrikli otomobil pazar payı ekimde yüzde 22,3'e çıktı; satışlar adet olarak neredeyse geçen yılın seviyesinde kalsa da pazar sert daraldığı için oran yılın zirvesine yaklaştı. Otomotiv Distribütörleri ve Mobilite Derneği ODMD'nin verilerine göre ekimde 14.467 elektrikli otomobil satıldı ve bu araçlar toplam otomobil satışlarının beşte birinden fazlasını oluşturdu. Bir yıl önce bu oran yüzde 16 seviyesindeydi.

ODMD'nin aylık satış tablosuna göre ekimde otomobil ve hafif ticari araç pazarı toplam 80.334 adet oldu ve yüzde 30,84 daraldı. Otomobil satışları yüzde 28,4 düşüşle 64.939 adede, hafif ticari araç satışları ise yüzde 39,5 düşüşle 15.395 adede geriledi. Dolayısıyla elektrikli payındaki yükseliş, talepteki bir sıçramadan çok pazarın geri kalanındaki düşüşten kaynaklanıyor.

Elektrikli otomobil pazar payı neden yükseldi

Öncelikle motor tiplerine göre dağılım, pazardaki dönüşümü açıkça gösteriyor. Benzinli otomobil satışları bir yılda yarıya inerken hibritler büyüdü ve ekimde en çok satan motor tipi oldu. Buna karşılık dizel yalnızca 765 adetle yüzde 1,2 paya geriledi.

Bu tabloda özellikle iki nokta dikkat çekiyor. İlk olarak elektrikli satışlar, yüzde 0,4'lük küçük bir düşüşle pazarın en dayanıklı kalemi oldu. İkinci olarak hibritlerin yükselişi büyük ölçüde hafif hibrit modellerden geliyor. Yani benzinli otomobilden vazgeçen alıcıların önemli bölümü doğrudan elektrikliye değil, hibrite yöneliyor.

Hatırlanacağı gibi eylül ayında elektriklinin payı yüzde 23,7 ile yılın zirvesine çıkmıştı. Ekim ise bu seviyenin biraz gerisinde kaldı. Bununla birlikte iki ay üst üste yüzde 22'nin üzerinde pay, Türkiye'de elektrikli otomobilin artık niş bir ürün olmadığını gösteriyor. Karşılaştırma için 2024'te elektrikli otomobil satışlarında kırılan rekoru hatırlamakta fayda var.

ÖTV sınırı talebi nasıl şekillendiriyor

Bununla birlikte verinin belki de en öğretici kısmı motor gücüne göre ayrım. Türkiye'de elektrikli otomobillerde ÖTV oranı motor gücüne ve vergi matrahına göre belirleniyor. Bu nedenle 160 kW sınırı, alıcının ödeyeceği fiyatı doğrudan etkiliyor. FutureFlow.Life olarak daha önce elektrikli araç ÖTV oranlarının nasıl hesaplandığını anlatmıştık.

Ekim ayında 160 kW üstü elektrikliler 526 adetten 1.550 adede çıktı. Ancak yılın tamamına bakıldığında tablo tersine dönüyor. Ocak-ekim döneminde 160 kW ve altındaki elektrikliler yüzde 6 büyüyerek 119.777 adede ulaşırken, 160 kW üstü sınıf yüzde 54,2 düşüşle 16.202 adede geriledi. Kısacası talep, büyük ölçüde vergi avantajı sağlayan güç sınıfında yoğunlaşıyor.

Ekimdeki artışın kalıcı olup olmadığını söylemek için henüz erken. Çünkü tek bir ayda yeni model teslimatları ya da kampanyalar bu sınıfın rakamlarını hızla değiştirebiliyor. Öte yandan üst segmentte yüksek ÖTV oranları sürdükçe, 160 kW üstü modellerin pazarın küçük bir bölümünde kalması beklenebilir.

Togg elektrikli pazarın yarısına yakın

Marka bazında ise Togg'un ağırlığı sürüyor. ODMD marka tablosuna göre Togg ekimde 6.761 adet sattı. Üstelik bu rakam, ekimde satılan 14.380 saf elektrikli otomobilin yaklaşık yüzde 47'sine karşılık geliyor. Benzer şekilde ocak-ekim döneminde Togg satışları 44.187 adede ulaştı. Togg'un elektrikli araç satışlarındaki liderliğini daha önce de aktarmıştık.

Tesla tarafında ise aylık rakamlar oldukça dalgalı. ODMD, Tesla verilerinin şirketin kamuoyu açıklamaları ışığında tahmini olarak belirlendiğini belirtiyor. Örneğin ekimde 25 adet görünen Tesla, eylülde 1.725 adet satmıştı. Dolayısıyla teslimat dönemleri, markanın aylık sıralamasını büyük ölçüde değiştiriyor.

Yılın ilk 10 ayında durum

Ocak-ekim döneminde toplam otomobil ve hafif ticari pazarı yüzde 15,33 daralarak 883.799 adede indi. Aynı şekilde otomobil satışları yüzde 16,85 düşüşle 692.916 adet oldu. Aynı dönemde 135.979 elektrikli otomobil satıldı; bu rakam geçen yıla göre yüzde 8,3 daha az. Buna rağmen elektriklinin payı yüzde 17,8'den yüzde 19,6'ya yükseldi.

Ayrıca benzinlinin yıllık payı yüzde 46,2'den yüzde 40,7'ye geriledi, hibritlerin payı ise yüzde 33,1'e çıktı. Otomuhabir'in ODMD bültenine dayanan haberi de bu dönüşümü ayrıntılı rakamlarla ortaya koyuyor. Böylece Türkiye pazarında elektrikli ve hibrit otomobiller birlikte satışların yarısından fazlasını oluşturuyor.

Hafif ticari ve hibrit tarafında neler oluyor

Hafif ticari araç pazarındaki yüzde 39,5'lik daralma, ekimdeki genel düşüşün en sert kalemi oldu. Bu segmentte elektrikli seçenekler hala sınırlı olduğu için şirket filoları çoğunlukla dizel ve benzinli modellere yöneliyor. Dolayısıyla ticari araçlarda elektrikliye geçişin otomobile göre daha yavaş ilerlemesi şaşırtıcı değil.

Hibrit tarafında ise farklı bir tablo var. Hafif hibrit modeller, benzinli motoru küçük bir elektrik desteğiyle birleştirerek yakıt tüketimini bir miktar azaltıyor. Ancak bu araçlar elektrikle tek başına uzun mesafe gidemiyor. Bu yüzden hibrit satışlarındaki artış, emisyon açısından tam elektrikliye geçişle aynı etkiyi yaratmıyor. Şarj edilebilir hibritlerin vergi durumu için şarj edilebilir hibrit ÖTV kararına göz atabilirsiniz.

Avrupa ile karşılaştırma

Türkiye bu yıl Avrupa'nın öne çıkan elektrikli pazarları arasında yer almıştı. Ancak ekimde bazı Avrupa ülkelerinde artış daha hızlı oldu. Örneğin Almanya'da KBA verilerine göre ekimde tam elektriklinin payı yüzde 37'ye çıktı. Bu fark, Almanya'da mayısta başlayan teşvik programının talebi hızlandırdığını gösteriyor.

Rakamları okurken nelere dikkat etmeli

Aylık satış verileri güçlü bir gösterge olsa da bazı sınırları var. Öncelikle ODMD verileri, distribütörlerin bildirdiği satışlara dayanıyor. Ayrıca Tesla gibi bazı markaların rakamları tahmini olarak açıklanıyor. Bu nedenle tek bir ayın verisine bakarak marka sıralaması hakkında kesin sonuç çıkarmak yanıltıcı olabilir.

Benzer şekilde pazar payı da tek başına talebin büyüdüğünü göstermiyor. Ekim örneğinde olduğu gibi, elektrikli satışlar sabit kalırken diğer motor tipleri gerilediğinde oran yükselebiliyor. Dolayısıyla sağlıklı bir değerlendirme için hem adet hem pay verisini birlikte izlemek gerekiyor. Üstelik yılın son iki ayında kampanyalar ve yıl sonu teslimatları rakamları yeniden değiştirebilir.

Son olarak şarj altyapısı da talebin kalıcılığını belirleyen etkenlerden biri. Şarj noktası sayısı arttıkça, özellikle şehir dışına sık giden sürücüler için elektrikli otomobil daha güvenilir bir seçenek haline geliyor. Bu yüzden önümüzdeki aylarda satış verileriyle birlikte EPDK'nın şarj istatistiklerini de takip etmek yararlı olacak.

Alıcı için ne anlama geliyor

Genel olarak pazarın daraldığı dönemlerde distribütörler stok eritmek için kampanyalara daha sık başvuruyor. Bu nedenle elektrikli otomobil almayı düşünenler için pazarlık alanı genişleyebilir. Bununla birlikte fiyatları belirleyen asıl etken ÖTV dilimleri olduğu için, motor gücü ve vergi matrahı sınırlarına yakın modellerde fiyat farkının büyük olabileceğini unutmamak gerekiyor.

Öte yandan evde şarj edecek alıcılar için 2027'de devreye girecek yeni elektrik tarifesi limiti de hesaba katılmalı. EPDK, evler için son kaynak tüketim limitini yıllık 3 bin kilovatsaate indirdi. Sonuç olarak elektrikli otomobilin toplam sahip olma maliyetini hesaplarken yalnızca satış fiyatına değil, şarj maliyetine de bakmak gerekecek.