Batarya sağlığı, ikinci elde nasıl ölçülür?

Batarya sağlığı (SoH), genel olarak bataryanın bugünkü kullanılabilir kapasitesinin yeni haline oranıdır. LG Energy Solution'ın ve UNSW Sydney'nin 10 Kasım 2026 açıklamaları, bu durumu değerlendiren farklı test yöntemlerini anlatıyor. Ancak ölçümün nasıl yapıldığı, rapordaki oran kadar önem taşıyor.

SoH, İngilizce "state of health" ifadesinin kısaltmasıdır. Düşük SoH, kullanılabilir kapasitenin azalması nedeniyle daha kısa menzil anlamına gelir. Bununla birlikte tek bir oran, bataryadaki bütün hücrelerin durumunu ayrı ayrı açıklamayabilir.

Batarya sağlığı raporu ikinci elde neden önemlidir?

Türkiye'de ikinci el elektrikli araç arayanlar için temel mesele, satıcının kapasite iddiasını güncel bir değerlendirmeyle karşılaştırabilmektir. Ancak yalnızca raporun sonucuna bakmak, ölçümün kapsamını gözden kaçırabilir. Raporun tarihi, yöntemi ve hangi seviyede değerlendirme sunduğu birlikte incelenmelidir.

Paket düzeyindeki sonuç, bataryayı bütün olarak değerlendirir. Buna karşılık hücre düzeyindeki inceleme, paketin içindeki yerel bozulmaları ayırt etmeyi amaçlar. Bu ayrım, aynı genel sağlık sonucunun arkasında farklı hücre durumları bulunabileceğini anlamak açısından önemlidir.

Editoryal açıdan alıcı için en yararlı yaklaşım, yüksek bir oran aramakla yetinmemektir. Örneğin yöntemi açıklanmayan bir sonuç yerine, tarihi ve kapsamı belirli bir raporu değerlendirmek daha anlamlıdır. Satın alma kararında garanti belgesi de ayrıca incelenmelidir.

Gerçek kullanım verilerini de değerlendirmek isteyenler, Ford'un batarya sağlığı verilerini inceleyebilir. Ancak başka araçlardan elde edilen sonuçlar, satın alınacak otomobilin kendi raporunun yerini tutmaz.

Geleneksel batarya sağlık testi nasıl yapılır?

Geleneksel yaklaşım, bataryayı tam şarj ve deşarj döngülerinden geçirerek kapasitesini değerlendirmeye dayanır. Ancak işlem süresi, kullanılan yönteme göre değişir. Kaynakların verdiği süreleri, bütün testler için geçerli tek bir standart gibi okumamak gerekir.

LG Energy Solution'ın 10 Kasım 2026 bültenine göre geleneksel test, deşarj, şarj ve yeniden deşarj aşamalarından oluşur. Şirket, bu işlemin yedi saatten uzun sürdüğünü belirtiyor. UNSW Sydney ise aynı tarihli duyurusunda farklı bir süre ve maliyet değerlendirmesi sunuyor.

UNSW Sydney'ye göre tam şarj ve deşarj testi, yaklaşık on saat sürüyor. Üniversite, paket başına maliyeti yaklaşık 120 Avustralya doları olarak aktarıyor. Ayrıca hasarlı bataryaların uzun süreli döngülerde aşırı ısınma ve yangın riski taşıyabileceğini belirtiyor.

Bu nedenle kapasiteyi öğrenmek amacıyla hasarlı bir bataryayı kişisel denemelerden geçirmek uygun bir yaklaşım değildir. İkinci el alıcısı, ölçümü yetkili servis veya üretici üzerinden istemelidir. Böylece raporun kaynağını ve değerlendirme yöntemini de sorgulayabilir.

Re.Pulse, bataryayı nasıl daha hızlı değerlendiriyor?

LG Energy Solution'ın 10 Kasım 2026 bültenine göre Re.Pulse, bataryaya akım darbeleri uyguluyor. Yazılım, ardından oluşan gerilim tepkisini analiz ederek bataryanın durumunu tahmin ediyor. Şirket, değerlendirmenin on dakikadan kısa sürdüğünü söylüyor.

Re.Pulse, paket düzeyindeki izleme yerine hücre düzeyinde değerlendirme sunmayı amaçlıyor. Böylece paket içindeki bozulmuş hücrelerin belirlenmesi hedefleniyor. Ancak süre ve hassasiyet iddiaları, şirketin açıklamasına dayanıyor.

LG Energy Solution'a göre yazılım, standart kapasite test cihazları ve elektrikli araç şarj cihazlarıyla çalışabiliyor. Ayrıca özel bir ek donanım gerektirmiyor. Bu açıklama, Türkiye'deki her servis veya şarj noktasında hizmet verildiği anlamına gelmiyor.

Re.Pulse, CES Innovation Awards 2027 kapsamında onur ödülü aldı. Ancak ödülü düzenleyen Consumer Technology Association (CTA), başvurudaki iddiaların doğruluğunu doğrulamadığını ve ürünü test etmediğini belirtiyor. Dolayısıyla ödül, bağımsız bir performans doğrulaması olarak görülmemeli.

UNSW prototipi neyi hedefliyor?

UNSW Sydney'nin 10 Kasım 2026 duyurusuna göre prototip, hücrelere kısa elektrik darbeleri gönderiyor. İstatistik modeller, ardından hücrenin tepkisinden batarya sağlığını tahmin ediyor. Üniversite, hücre başına sürenin üç dakikadan kısa olduğunu bildiriyor.

Laboratuvar sonuçlarında doğruluk, %90'ın üzerinde açıklanıyor. Bununla birlikte hedeflenen paket başı maliyet, 25 Avustralya dolarının altında. Bu maliyet, bugün satın alınabilen bir test hizmetinin kesin fiyatı değil.

UNSW Sydney ve DY New Energy, 1,3 milyon Avustralya dolarlık projede birlikte çalışıyor. Ekip, teknolojiyi gerçek çalışma koşullarında 500'den fazla batarya üzerinde sınamayı planlıyor. Ancak duyurudaki sonuçlar, tamamlanmış saha doğrulaması anlamına gelmiyor.

Proje, lityum demir fosfat (LFP), nikel kobalt alüminyum (NCA) ve nikel manganez kobalt (NMC) kimyalarını kapsıyor. Ayrıca mevcut işletme sistemleriyle uyum hedefleniyor. LFP ve NMC bataryalar arasındaki farklar, bu kimya çeşitliliğini anlamaya yardımcı olabilir.

UNSW platformu, henüz prototip aşamasında ve ticari ürün değil. Buna karşılık Re.Pulse, şirketin tanıttığı yazılım çözümü olarak ayrı değerlendirilmelidir. İki yaklaşımın süreleri de doğrudan eşdeğer değildir, çünkü UNSW hücre başına süre açıklıyor.

İkinci el elektrikli araçta hangi belgeler istenmeli?

İkinci el elektrikli araç batarya kontrolü, yalnızca ilan açıklamasına bırakılmamalı. Türkiye'deki alıcılar, aşağıdaki soruları satıcıya ve raporu düzenleyen kuruluşa yöneltebilir. Ayrıca açıklanamayan noktaların satış kararından önce netleştirilmesi önemlidir.

• Yetkili servisten veya üreticiden güncel SoH raporu isteyin.
• Raporun tarihine ve kullanılan ölçüm yöntemine bakın.
• Hücre seviyesinde dengesizlik bilgisi bulunup bulunmadığını sorun.
• Şarj geçmişini ve doğru akımla (DC) hızlı şarj sıklığını sorun.
• Garanti süresini, kapsamını ve başvuru koşullarını kontrol edin.

Şarj geçmişi, değerlendirmeye ek bağlam sağlar. Ancak hızlı şarj sıklığından tek başına kesin SoH sonucu çıkarılmamalıdır. Kullanım alışkanlıkları için elektrikli araç batarya ömrünü uzatma önerilerini de inceleyebilirsiniz.

Batarya sağlığı hakkında sık sorulan sorular nelerdir?

Düşük SoH, bataryanın hemen geri dönüştürülmesini gerektirir mi?

Düşük SoH, tek başına hemen geri dönüşüm kararı anlamına gelmez. Örneğin LG Energy Solution, değerlendirme sonucuna göre yeniden kullanım, yeniden üretim veya geri dönüşüm yollarını ayırıyor. İkinci ömür batarya yaklaşımı, uygun bataryaların enerji depolama gibi başka görevlerde kullanılmasını kapsıyor.

Hızlı test sonucu garanti başvurusunda kullanılabilir mi?

Kaynaklar, hızlı test sonuçlarının üreticilerin garanti başvurularında kabul edildiğini söylemiyor. Bu nedenle kendi aracınızın garanti belgesine bakın ve üreticiden kabul edilen ölçüm yöntemini öğrenin. Garanti şartları, markaya göre değişir.

Hücre başına test süresi, bütün paketin süresi midir?

Hayır, hücre başına açıklanan süre bütün paketin toplam süresi olarak okunamaz. UNSW, prototip için hücre başına süre veriyor. Ancak duyuru, bütün paketlerde geçerli tek bir toplam test süresi belirtmiyor.

Batarya sağlık testi yöntemleri nasıl karşılaştırılır?

Aşağıdaki süreler, kaynakların kendi yöntemleri için açıkladığı değerlerdir. Ancak hücre ve paket ayrımı nedeniyle doğrudan hız sıralaması yapmak yanıltıcı olabilir. Özellikle laboratuvar prototipiyle şirketin tanıttığı çözümün olgunluk düzeyi ayrı değerlendirilmelidir.