İçeriğe geç
Haber Akışı Elektrikli Araçlar Güneş Enerjisi Rüzgar Enerjisi Enerji Depolama Batarya Yenilenebilir Enerji Sürdürülebilirlik Teşvik ve Destekler Rapor Son dakika
  1. Ana sayfa
  2. Nükleer Enerji

Yapay zeka elektrik talebi şebekeyi aşabilir

ABD'de yapay zeka elektrik talebi şebeke kapasitesini aşabilir. Esnek talep, nükleer, doğal gaz ve rüzgar-güneş seçeneklerinin sınırları.

Ender Öztürk

okunma

Yapay zeka elektrik talebi tartışmasında şebekede çalışan hat teknisyenleri
30 saniyede bu haberin özeti
  • Terrestrial Energy CEO'su Simon Irish, yapay zeka elektrik talebi için önce şebekenin yetmeyeceğini varsaymayı öneriyor.
  • McKinsey'ye göre ABD'nin 2030'a kadar 30-55 GW ek kapasiteye ihtiyacı olabilir; PJM ihalesi 6,6 GW açık verdi.
  • Irish'e göre esnek talep, nükleer, gaz, rüzgar-güneş, yerinde üretim ve gelişmiş nükleerin hiçbiri tek başına yetmiyor.

Terrestrial Energy CEO'su Simon Irish, yapay zeka elektrik talebi için önce şebekenin yetmeyeceğini varsaymayı öneriyor. McKinsey & Company'ye göre ABD'nin 2030'a kadar 30 ila 55 GW ek kapasiteye ihtiyacı olabilir. Irish'in yazısındaki altı seçeneğin hiçbiri ise tek başına hızlı, sürekli ve yeterince büyük değil.

Yazı Utility Dive'da yayımlandı. Terrestrial Energy, küçük modüler nükleer reaktör geliştiriyor. Çoğu planlama bir tahminle başlıyor ve tahminin doğru olup olmadığını soruyor. Irish ise açığın oluşacağını varsayıp bunun nasıl ve ne kadar hızlı kapatılacağını soruyor.

yapay zeka elektrik talebi görseli

Irish'e göre bu varsayımın dayanağı var. Veri merkezi talebi artarken yaşlanan santraller de devreden çıkıyor. ABD'nin en büyük şebeke işletmecisi PJM Interconnection'ın son kapasite ihalesi güvenilirlik şartının yaklaşık 6,6 GW altında kaldı. İhale fiyat tavanından sonuçlandı.

Tahminler yanlış çıkabilir. Talep edilen yük spekülatif ya da mükerrer olabilir. Ama PJM'deki sonuç bir tahmin değil, piyasada yaşanmış bir sonuç. Irish'e göre asıl soru, hangi araçların açığı ne zaman ve hangi maliyetle kapatacağı.

Yapay zeka elektrik talebi için altı seçenek

İlk dört seçenek veri merkezlerine şebeke üzerinden elektrik vermeyi ele alıyor. Son ikisi veri merkezinde ya da yakınında üretimi anlatıyor; şebeke bağlantısı isteğe bağlı. Bu kategoriler iç içe geçiyor, çünkü yerinde üretim bir teknoloji değil, bir teslimat stratejisi. Birden fazla teknolojiyi kullanabilir.

Esnek talep. Duke Üniversitesi Nicholas Enstitüsü'ne göre şebeke, yeni yük yıllık tüketimin ortalama yüzde 0,25'i kadar kesintiyi kabul ederse 76 GW'lık ek yükü taşıyabilir. Kesintiler ortalama 1,7 saat sürüyor. Yeni üretim gerektirmediği için en hızlı seçenek bu; şebekedeki mevcut kapasiteyi daha iyi kullanıyor.

Ancak bu kapasite sınırlı. Bir noktadan sonra yük artışı yeni arz gerektiriyor. Üstelik pratik bir engel var: Birçok veri merkezi yapay zeka iş yüklerini kısmaya isteksiz, çünkü hesaplamanın değeri elektrik maliyetinin çok üzerinde.

Mevcut nükleer santraller. Çalışan santrallerde güç artırımı, kapalı santrallerin yeniden açılması ve işletme lisanslarının uzatılması güvenilir arzı artırıyor ya da koruyor. ABD Enerji Bakanlığı'nın (DOE) girişimi, 2029'a kadar mevcut santrallere 5 GW ek kapasite eklemeyi hedefliyor. DOE ayrıca Iowa'daki Duane Arnold santralini yeniden başlatmak için 1,9 milyar dolarlık krediyi kapattı. Santral 615 MW'ı yeniden devreye alacak.

Sınır fırsatlardan geliyor. Önemli bir güç artırımına uygun az sayıda santral kaldı. Yeniden başlatma da pratik olan neredeyse her santralde zaten sürüyor.

Doğal gaz. Gaz, sürekli güç sunuyor ve yolu tanıdık. Darboğaz ise türbin tedariki. GE Vernova'nın gaz türbini siparişleri ve üretim yeri rezervasyonları 2026 ortasında 116 GW'a ulaştı. Şirket, bugün sipariş edilen ağır hizmet türbininin 2031'e kadar gelmeyeceğini söyledi. Alıcılar yakıt fiyatı riskini ve onlarca yıllık emisyonu da üstleniyor.

Rüzgar, güneş ve depolama. Bu kaynaklar hızlı ve büyük ölçekte devreye alınabiliyor. Fakat veri merkezlerinin günün 24 saati güvenilir elektriğe ihtiyacı var. Sürekli bir kaynakla aynı kapasiteyi vermek için fazladan kurulum, enerji depolama ve iletim altyapısı gerekiyor.

Yerinde üretim. Veri merkezine santral kurmak, izin verilen yerlerde bazı şebeke yükseltmelerini ve bağlantı gecikmelerini atlatıp elektriği daha erken devreye alabilir. Ekipman teslimatını ise hızlandırmıyor. Yerinde kurulan gaz türbini santrali, şebekeye elektrik veren santralle aynı türbin kıtlığıyla karşılaşıyor.

Güvenilir işletme için kesinti ve bakım dönemlerinde yeterli yedek kapasite ya da şebeke erişimi gerekiyor. Proje şebekeye dayanıyorsa geliştiricilerin bu erişimi ve maliyetini tanımlayan açık şartlara ihtiyacı var.

Gelişmiş nükleer. Gelişmiş reaktörler sürekli ve temiz güç sunuyor, filo halinde kurulabiliyor. Veri merkezlerine doğrudan elektrik verebilir; şebeke bağlantısı isteğe bağlı. Bu on yılda açığı kapatmayacaklar. Asıl sınavları, filo ölçeğindeki maliyet.

Üç ilke

Irish'in ilk ilkesi, her çözümü kendi zaman çizelgesiyle eşleştirmek. Esnek talep, mevcut nükleer santrallerde güç artırımı ve yeni rüzgar, güneş ve depolama yakın vadeli ihtiyaca yardım edebilir. Doğal gaz ve yerinde üretim ise ancak ekipman teslimatı, izinler ve şebeke bağlantısı veri merkezinin takvimine uyarsa boşluğu doldurur. Gelişmiş nükleer 2030'larda ve sonrasında katkı verebilir.

Şirketlerin gaz ve gelişmiş nükleer için şimdiden plan yapması gerekiyor. Acil açık için kurulan altyapının sonradan da bir işlevi olmalı. Örneğin gaz santrali, uzun vadeli arz devreye girdikçe destek kapasitesi sağlayabilir ya da pik talep dönemlerinde çalışabilir.

İkinci ilke, hızı esnekliğin bedeli yapmak. Şebeke işletmecileri, tanımlı, ölçülen ve uygulanabilir şartlarla kesintiyi kabul eden müşterilere daha erken bağlantı sunabilir. Veri merkezi işletmecisi için seçim şu: Biraz güç erken mi gelsin, sürekli güç geç mi? Böylece esneklik bir varsayım olmaktan çıkıp sözleşmeye dönüşüyor.

Üçüncü ilke, uzun teslim süreli kalemleri şimdiden güvenceye almak. Gaz türbini üretim yerlerini erken ayırtanlar daha erken teslimat aldı. Şimdi sipariş verenler 2031'i bekleyebilir. Sürekli ve temiz gücün de yakıt tedariki ve ekipman üretim kapasitesi gibi uzun teslim süreli kalemleri var. Rezervasyon ya da alım anlaşmaları tedarikçilere, kapasiteyi ihtiyaç doğmadan kurması için talep sinyali verebilir.

Tahmin yanlış çıkarsa

Bu ilkeler tahmin tartışmasına da cevap veriyor. Esneklik, güç artırımı ve iletim yatırımı her talep senaryosunda değerini koruyor. 2030'lar ve sonrası için sürekli arz rezervasyonları ise satın almaya değer birer opsiyon.

Kaçınılacak bahisler de var: Hiç gelmeyebilecek bir talep rakamına göre yapılan geri dönüşsüz taahhütler. Tahminler gerçekte yüksek çıkarsa maliyet, opsiyonu korumanın bedeli kadar kalıyor. Tahminler doğru çıkıp kimse opsiyonu almamışsa maliyet, PJM'in yaşadığı türden bir açık oluyor.

DOE'nin uzun vadeli modellemesine göre 2050'ye kadar 550 ila 770 GW ek sürekli ve temiz üretim kapasitesi gerekebilir. Bunun yaklaşık 200 GW'ını gelişmiş nükleer sağlayacak. Irish'e göre yapay zekanın ihtiyaç duyduğu girdiler arasında en kıt olan güvenilir elektrik olabilir. Düzenleyicilerin, şirketlerin ve geliştiricilerin zamanında gelen, tahmin değişse de değerini koruyan ve mevcut müşteriler için elektriği güvenilir ve uygun fiyatlı tutan araçlara ihtiyacı var.

Haberde hata mı var?Bize bildirin

Senin fikrin ne?

Bu gelişme hakkında sen ne düşünüyorsun?

Yorumlar

İlk yorumu siz yazın.

Yorumlar yapay zeka destekli ön elemeden geçer; son karar moderatördedir. Topluluk kuralları

Günün teknolojisi, sabah 08.00’de

Seçtiğiniz konularda günün 5 önemli haberi, her biri 30 saniyelik özetiyle. Reklamsız, tek tıkla ayrılırsınız.

Reklam