Van'da güneş enerjisi tahmini toza da bakacak

Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi'nde geliştirilen yapay zeka destekli bir proje, güneş enerjisi tahmini yaparken hava kirliliğini de hesaba katacak. Sistem sıcaklık, nem ve bulutluluğun yanında havadaki toz ile dumanı da veriye ekliyor. Ama işi tahminle bitmiyor; sistem panellerin temizlenmesini de önerebilecek.

Proje, YYÜ Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü'nden Dr. Öğr. Üyesi Emre Biçek'e ait. Van, güneşli gün sayısının fazla olduğu iller arasında. Biçek de güneşten daha verimli yararlanmak için 6 ay önce bir proje hazırladı. Adı şöyle: “Açıklanabilir Yapay Zeka Tabanlı İklim ve Hava Kirliliği Duyarlı Güneş Enerjisi Tahmin ve Akıllı Enerji Yönetim Platformu”.

Üniversitenin Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi projeyi destekliyor. Sistem, kentteki ve üniversite yerleşkesindeki güneş enerjisi santrallerinden alınan verilerle geliştirildi.

Güneş enerjisi tahmini ve havadaki toz

Klasik güneş enerjisi tahmini yöntemleri sıcaklığa, neme, rüzgara, bulutluluğa ve güneşlenme süresine bakıyor. Bu sistem listeye toz, duman ve kirletici parçacıkları da ekliyor. Amaç, üretimi daha doğru öngörmek ve kirliliğin panellere ulaşan ışınımı ne kadar etkilediğini belirlemek.

Biçek bunu basit bir örnekle anlattı. Gökyüzü açık, güneş var, panellerden yüksek üretim beklenir. Ama havada yoğun toz ya da kirletici parçacık varsa ışınların bir kısmı panellere yeterince ulaşamıyor. Dolayısıyla üretim beklenenin altında kalıyor. Biçek'e göre sistem yalnızca güneşin ne kadar parladığına değil, ışığın panellere ne kadar etkili ulaştığına da bakıyor.

Tahminin nedenini de gösterecek

Biçek, yapay zekanın yalnızca güneş enerjisi tahmini üretmesini istemiyor, nedenini de açıklamasını istiyor. Sistem yarın üretimin düşeceğini söylerse bunun sıcaklıktan, bulutluluktan ya da hava kirliliğinden kaynaklandığı da görülebilmeli. Çünkü ona göre bir sistemin sadece sonuç üretmesi yeterli değil. Enerji gibi önemli bir alanda sonucun nasıl çıktığını bilmek gerekiyor.

Biçek, üniversite yerleşkesindeki panelleri örnek gösterdi. Sistem saatlik enerji üretimini ve tüketimini değerlendirecek. Üretimin yüksek olduğu saatlerde yoğun enerji gerektiren işlemlerin yapılmasını önerebilecek. Ayrıca beklenmedik bir verim düşüşünü tespit ederse panellerin temizlenmesini ya da teknik kontrolünü önerebilecek; amaç enerji kayıplarını azaltmak ve mevcut enerjiyi daha verimli kullanmak.

Kampüsten hastanelere uzanan hedef

İlk uygulamalar Van YYÜ yerleşkesinde planlanıyor. Meteorolojik veriler, hava kalitesi bilgileri ve enerji tüketim verileri bir araya getirilecek. Ardından güneş enerjisi tahmini yapacak yapay zeka modelleri geliştirilip akıllı enerji yönetim platformundan izlenebilir hale getirilecek.

Kullanıcılar platformda tahmini enerji üretimini, olası verim kayıplarını ve enerji yönetimine ilişkin önerileri görebilecek. Hedef bununla sınırlı değil. Biçek, sistemin ilerleyen dönemlerde hastanelerde, kamu kurumlarında, sanayi tesislerinde ve güneş enerjisi santrallerinde de kullanılmasını istiyor.

Proje, Antalya'da düzenlenen BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı'nın (COP31) 16 Kasım'daki oturumunda tanıtılacak.