Karbon Piyasası Ağı COP31'de masaya oturdu

UNCTAD öncülüğündeki Küresel Karbon Piyasası Ağı (GCMN), 12 Kasım'da Antalya'daki COP31'de başlatıldı. Kurucular arasında Climate Impact X, Endonezya ve Johannesburg borsaları, Verra ve Global Carbon Council gibi yapılar var. Ancak açılış, üyeler arasında bir karbon kredisi işleminin tamamlandığı ya da projelere belirli bir finansman aktarıldığı anlamına gelmiyor.

Karbon Piyasası Ağı'nın hedefi

Ağ; karbon borsalarını, finans kuruluşlarını, yatırımcıları, proje geliştiricilerini ve standart belirleyen kuruluşları aynı çatı altında toplamayı amaçlıyor. Öncelikler şeffaflık, kredi kalitesi, sınır ötesi işlemler ve farklı piyasa altyapılarının birlikte çalışabilmesi. Sonuncusu, yani birlikte çalışabilirlik, farklı sistemlerin birbiriyle uyumlu işleyebilmesi demek.

Şeffaflık, bir kredinin hangi projeden geldiğinin ve nasıl hesaplandığının açıkça görülebilmesi anlamına geliyor. Sınır ötesi işlem ise bir ülkedeki projeden doğan kredinin başka bir ülkedeki alıcıya satılması.

Karbon Piyasası Ağı'ndaki üye türleri, karbon kredisi zincirinin farklı halkalarını temsil ediyor. Karbon kredisi, ölçülüp doğrulanmış bir emisyon azaltımının satılabilir bir birime dönüştürülmesiyle ortaya çıkıyor. Kredinin kalitesi, bu ölçümün güvenilirliğine bağlı. Projeyi geliştiren, standardı koyan, alım satım yapan ve finansman sağlayan taraflar aynı ağda yer alıyor.

Eş başkanlığı iki isim üstleniyor. Biri CASI ve Hong Kong Yeşil Finans Birliği Başkanı Ma Jun, diğeri Birleşik Krallık Karbon Piyasası Forumu Başkanı Mike Zehetmayr. Hong Kong Yeşil Finans Birliği, 13 Kasım'daki açıklamasıyla kuruluşu ve eş başkanların atanmasını duyurdu. UNCTAD'ın 12 Kasım tarihli etkinlik kaydı da açılışı belgeliyor.

Açılış neyi göstermiyor

Karbon Piyasası Ağı'nın açıklanan çerçevesi iş birliğine ve piyasa altyapısına ilişkin. Bütün piyasaların kuralları ya da kredilerin niteliği tek bir açılışla aynı hale gelmiyor.

Öte yandan Antalya Bildirisi ve şirket talebine yönelik politika kılavuzu ayrı bir girişim. Ülkelerin politika açıklaması niyeti, kurumların ortak çalışma ağı örgütlenmeyi, piyasada gerçekleşmiş kredi alımı ise gerçek bir işlemi gösterir. Bu nedenle kuruluş duyurusu değerlendirilirken sonraki uygulama sonuçları ayrıca izlenmeli.

İlk çalışma programı

Karbon Piyasası Ağı'nın ilk çalışma programında dört kalem var:

• kapasite geliştirme
• piyasa uygulamalarının karşılaştırılması
• küresel durum raporu
• emisyon ticaret sistemi düzenleyicileriyle teknik temaslar

Emisyon ticaret sistemi, yani sera gazı salımına üst sınır koyan ve salım hakkının alınıp satılmasına izin veren düzenleme, bu temasların konusu. Bunun yanı sıra hedefler arasında emisyon azaltımlarının ölçülmesi ve doğrulanması ile dijital araçlardan yararlanılması da var.