IRENA elektrifikasyonu hızlandırmayı öneriyor

IRENA, World Energy Transition Outlook 2026 raporunu 5 Kasım 2026'da yayımladı. Rapora göre küresel yenilenebilir enerji kurulu gücünün 2050'de 38,2 TW'ye ulaşması gerekiyor. Elektriğin nihai enerji tüketimindeki payının 2035'te %35'e, 2050'de ise %50'nin üzerine çıkması öngörülüyor. IRENA, yenilenebilir kaynaklarla desteklenen elektrifikasyonu 2035'e kadar öncelik olarak gösteriyor.

Rapora göre bugün 5,2 TW olan yenilenebilir kurulu gücün hedeflenen seviyeye ulaşması, yalnızca yeni üretim kapasitesi kurmaya bağlı değil. Şebekeler, enerji depolama ve esneklik yatırımları büyümezse bu alanlar dönüşümün darboğazlarına dönüşebilir. Enerji verimliliğinin de yetersiz kalması, artan talebi karşılamayı zorlaştırabilir.

IRENA elektrifikasyon için hangi yatırımları öne çıkarıyor?

IRENA'nın senaryosunda güneş ve rüzgar, 2050 ortasında küresel elektrik arzının %80'inden fazlasını sağlayabilir. Bu üretimi tüketim noktalarına taşıyacak şebeke kapasitesi ve üretim dalgalanmalarını dengeleyecek depolama sistemleri kritik önem taşıyor. Talep tarafında enerji verimliliği ve esneklik de daha fazla elektrifikasyonun yönetilmesine yardımcı olabilir.

Raporda 2026-2050 dönemi için kümülatif yıllık yatırım çerçevesi yaklaşık 10,3 trilyon dolar olarak veriliyor. IRENA Genel Direktörü Francesco La Camera, yenilenebilir enerjideki rekor büyümenin tek başına yeterli olmadığını belirtiyor. La Camera'ya göre enerji verimliliği geride kalıyor, şebekeler zorlanıyor ve talep artıyor.

IRENA'nın 1,5 derece senaryosuna göre dünya ekonomisi, olağan seyrin üzerinde her yıl %1,1 büyüyebilir. Senaryo, 2050'ye kadar yaklaşık 46 trilyon dolarlık kümülatif kazanım ve yenilenebilir enerji istihdamında beş kattan fazla artış öngörüyor. Son kullanıcı elektrik fiyatlarının 2050'de %15 daha düşük olabileceği de rapordaki beklentiler arasında.

IRENA raporu Türkiye için neden önemli?

Türkiye'nin Milli Enerji 2040 çerçevesi ve COP31 ev sahipliği, elektrifikasyon ile yenilenebilir enerji başlıklarını ülkenin gündeminde buluşturuyor. Küresel ölçekteki bu dönüşüm, Türkiye açısından da üretim kapasitesinin yanında şebeke ve depolama yatırımlarının önemini ortaya koyuyor. Milli Enerji 2040 planının yenilenebilir enerji hedefleri bu yerel çerçeveyi anlamak için bağlantılı bir başlık.

IRENA'nın küresel yatırım tahmini ile Bain raporunda Türkiye'nin net sıfır dönüşümü için belirtilen 500 milyar dolarlık ihtiyaç farklı ölçekleri kapsıyor. Bu nedenle iki rakam doğrudan karşılaştırılabilir bir bütçe anlamına gelmiyor. Türkiye için açıklanan 500 milyar dolarlık geçiş ihtiyacı, ülkeye özgü dönüşüm gereksinimini gösteriyor.

Türkiye'de elektrikli araçların yaygınlaşması da elektriğe olan talep ve şarj altyapısı planlamasıyla yakından ilişkili. IRENA raporunun işaret ettiği temel nokta, yenilenebilir üretimi artırırken şebeke kapasitesini, depolamayı ve verimliliği aynı anda geliştirmek. Aksi durumda yeni üretim yatırımları, elektrifikasyonun ihtiyaç duyduğu güvenilir ve esnek enerji sistemini tek başına sağlayamaz.