İçeriğe geç
Haber Akışı Elektrikli Araçlar Güneş Enerjisi Rüzgar Enerjisi Enerji Depolama Batarya Yenilenebilir Enerji Sürdürülebilirlik Teşvik ve Destekler Rapor Son dakika
  1. Ana sayfa
  2. Yenilenebilir Enerji

Hürmüz krizi EV ve güneşe ivme verebilir

IEA'nın World Energy Outlook 2026 raporuna göre Hürmüz krizi uzadıkça ülkeler elektrikli araç ve yerli elektrik üretimine daha fazla yönelebilir.

Ender Öztürk

okunma

Hürmüz krizi sonrası elektrikli araç geçişini temsil eden Kia EV7 elektrikli SUV
30 saniyede bu haberin özeti
  • IEA'nın World Energy Outlook 2026 raporuna göre Hürmüz krizi uzadıkça EV ve güneş geçişi hızlanabilir.
  • Hürmüz'den geçmesi gereken petrol 2030'da günde 8,5 milyon varile, 2035'te 2 milyon varilin altına inebilir.
  • İklim hedefleri hala uzak: mevcut ve açıklanan politikalar 2,5 ile 2,9 derece ısınmaya işaret ediyor.

Hürmüz krizi uzadıkça ülkeler, arabaları petrolden uzaklaştırmak ve elektriği kendi topraklarında üretmek için daha fazla neden buluyor. Krizden önce Hürmüz Boğazı'ndan günde yaklaşık 20 milyon varil petrol geçiyordu. Ama Asya'nın bazı bölgelerinde aynı eğilim, ülkelerin kendi kömürünü daha uzun süre yakmasına da yol açabilir.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), World Energy Outlook 2026 raporunda kayıtlardaki en büyük petrol arz şokunun EV ve güneşe geçişi nasıl hızlandırabileceğini inceliyor. Trump'ın İran'la başlattığı süreçte dünyanın elinde önce bir tampon vardı. Dolu petrol stokları ilk şoku yumuşattı ve IEA acil petrol rezervlerinin piyasaya sürülmesini koordine etti.

IEA: Hürmüz ve enerji geçişi

Bazı Körfez petrolü boğazı atlayan güzergahlardan taşındı. Atlantik Havzası ihracatçıları daha fazla sevkiyat yaptı, Çin ise ham petrol ithalatını sert biçimde kıstı. Hürmüz krizinin yükü şimdi daha çok tüketicilere biniyor: İnsanlar daha yüksek fiyat ödüyor ve harcamalarını kısıyor.

IEA İcra Direktörü Fatih Birol şöyle dedi: “Enerji sektörü ve küresel ekonomi ciddi bir dayanıklılık gösterdi. Ancak kriz uzadıkça etkiler daha da derinleşecek.”

EV satışları ve güneş

IEA, krizden etkilenen bazı ülkelerde EV satışlarının sıçradığını gördü. Güneş paneli ve batarya ticareti de arttı. Petrol ve gaz ithal eden ülkeler için EV'ye ve ısı pompasına geçmek, bir sonraki yakıt fiyatı sıçramasına karşı kırılganlığı azaltabilir.

Enerji düşünce kuruluşu Ember'in baş analisti Dave Jones, krizin etkisinin yeni yeni belirginleştiğini söylüyor. Jones'a göre Hürmüz, elektrifikasyonu ve yenilenebilir enerjiyi çoğu kişinin tahmininden büyük olasılıkla daha hızlı artıracak. COP31'deki elektrifikasyon ivmesinin büyük kısmı da daha ucuz ve daha güvenli enerji isteğinden geliyor.

IEA'nın modellediği her senaryoda yenilenebilir büyümesini güneş yönlendiriyor. Nükleer enerji de güçlü büyüyor. Enerji verimliliği ve biyoyakıtlar da pay kazanabilir.

Elektrik talebi zaten krizden önce hızlanmıştı. 2019'dan bu yana talep, toplam enerji talebinin iki katı hızla artıyor ve küresel ekonomik büyümeyi geride bırakıyor. Sanayi motorları, klimalar, EV'ler, ısı pompaları ve veri merkezleri bu artışı sürüklüyor. IEA'nın her keşif senaryosunda elektrik, 2035'e gelindiğinde fiilen kullanılan enerjinin yaklaşık %30'una yaklaşıyor.

Hürmüz krizi sonrası petrol akışı

Gemi taşımacılığı riskli kalırsa yeni boru hatları bu varillerin bir kısmını boğazın dışından taşıyabilir. Alıcılar da başka tedarikçilere yönelebilir ya da daha az petrol kullanabilir. Bu durumda IEA'ya göre Hürmüz'den geçmesi gereken petrol 2030'da günde 8,5 milyon varile, 2035'te 2 milyon varilin altına inebilir. Orta Doğu yine de dünyanın en büyük petrol ihracatçısı bölgesi olarak kalır.

Çatışma çözülürse petrol ve gaz arzı toparlanabilir. Gecikmeli bir sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) dalgası, alıcılar stoklarını yeniden doldururken bile fiyatları aşağı çekebilir. Daha hızlı elektrifikasyon ise her iki piyasadan da talebin bir kısmını alabilir.

Soğutma, veri merkezleri ve iklim

IEA'ya göre dünya ilk kez binaları ısıtmaktan çok soğutmak için enerji kullanıyor. 2035'e kadar nüfusun 650 milyon, ekonominin ise üçte bir artması bekleniyor. Enerji ihtiyacı gelişmiş ekonomilerde kademeli yükselirken Çin'de büyüme yavaşlıyor. Hindistan ve Güneydoğu Asya daha hızlı artışa öncülük ediyor.

Yapay zeka da yük bindiriyor. IEA'nın Açıklanan Politikalar Senaryosu'nda küresel veri merkezi elektrik kullanımı 2030'da ikiye katlanıp 1.000 terawatt saate çıkıyor. Bu yatırım şimdiden şebeke ve tedarik zinciri kısıtlarına, yer yer yerel itirazlara çarpıyor. Kritik mineral arzı ile doğal afet ve siber saldırı tehditleri de rapordaki riskler arasında.

Enerji kaynaklı CO2 emisyonları mevcut politikalarda bugünkü düzeyde kalıyor. Açıklanan politikalarda düşmeye başlıyor. Hükümetler krize daha güçlü yanıt verirse ne olacağına bakan Ek Yanıt Senaryosu'nda ise daha da geriliyor. Yine de bu kesintiler iklim hedeflerinin gerisinde kalıyor. Mevcut ve açıklanan politika senaryoları 2,5 ile 2,9 derece ısınmaya işaret ediyor. Son ulusal iklim taahhütleri de ülkelerin enerji kaynaklı emisyon kesintilerini hızlandırdığına dair az işaret veriyor.

2025'te daha fazla insan elektriğe ve temiz yemek pişirme çözümlerine erişti. Ama yüksek yakıt fiyatları ve kıtlıklar bu ilerlemeyi yavaşlatabilir. Yaklaşık 720 milyon kişi hala elektriksiz yaşıyor, 2 milyara yakın kişi ise kirletici yakıt ya da teknolojiyle yemek pişiriyor.

Haberde hata mı var?Bize bildirin

Senin fikrin ne?

Bu gelişme hakkında sen ne düşünüyorsun?

Yorumlar

İlk yorumu siz yazın.

Yorumlar yapay zeka destekli ön elemeden geçer; son karar moderatördedir. Topluluk kuralları

Günün teknolojisi, sabah 08.00’de

Seçtiğiniz konularda günün 5 önemli haberi, her biri 30 saniyelik özetiyle. Reklamsız, tek tıkla ayrılırsınız.

Reklam