IEA Renewables 2026: 4.770 GW artış bekleniyor

IEA Renewables 2026 raporu, dünyanın yenilenebilir güç kapasitesinin 2026-2031 arasında 4.770 GW'ın üzerinde artacağını öngörüyor. Uluslararası Enerji Ajansı raporu 6 Kasım'da yayımladı. Buna göre altı yıllık toplam ekleme, 2020-2025 dönemine göre %57 daha yüksek olacak. Üstelik yenilenebilir kaynaklar, eklenecek toplam kapasitenin %80'inden fazlasını oluşturacak.

Yenilenebilirin küresel elektrik üretimindeki payının da 2025'teki %33'ten 2031'de %43'e çıkması bekleniyor. Ancak büyümenin coğrafyası değişiyor. Ayrıca küresel hedeflerle arasındaki açık ve şebeke ihtiyacı sürüyor.

IEA Renewables 2026: Rekor serisi neden bozuluyor?

IEA, 2026'da eklenecek yenilenebilir kapasitenin %11 düşüşle 733 GW'a ineceğini tahmin ediyor. Tahmin gerçekleşirse yıllık eklemelerin her yıl bir öncekini aştığı 21 yıllık seri sona erecek. Yine de bu seviye, bugüne kadar kaydedilen en yüksek ikinci yıllık ekleme olacak. Düşüş, kurulu gücün azalması anlamına gelmiyor; yalnızca yeni kurulumların hızı yavaşlıyor.

Düşüşün ana nedeni Çin. Ülke sabit tarifelerden rekabetçi ihalelere geçti. Bu yüzden güneş kapasitesi eklemeleri, 2026'nın ilk dokuz ayında geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık %55 geriledi. IEA, iki raporun ortak 2026-2030 dönemi için Çin tahminini yaklaşık %5, yani 116 GW aşağı çekti.

Çin'in yıllık eklemeleri kademeli olarak toparlansa da 2031'de 2025 seviyesinin %13 altında kalacak. Yine de ülke, 2026-2031 küresel artışın %53'ünü sağlayarak en büyük pazar olmayı sürdürüyor. Gelişmiş ekonomilerde ise tablo durağan. Örneğin Avrupa'da yıllık eklemelerin ortalama 100 GW civarında kalması bekleniyor.

Yenilenebilir büyümesi nerede hızlanıyor?

IEA Renewables 2026'ya göre Çin dışındaki gelişmekte olan ekonomiler, kapasite artışında ilk kez gelişmiş ekonomileri yakalayacak. IEA bu grup için büyüme tahminini bir önceki rapora göre yaklaşık %20 yukarı çekti. Gerekçeler arasında yeni hedefler, destekleyici politikalar ve rüzgar ile güneşin artan rekabet gücü var. Özellikle Güneydoğu Asya, Orta Doğu ve Kuzey Afrika ile Sahra Altı Afrika öne çıkıyor. Bu bölgelerde eklenecek kapasite, önceki altı yılın neredeyse üç katına ulaşacak.

Çin hariç Asya-Pasifik 2026-2031'de 840 GW'tan fazla yenilenebilir kapasite ekleyecek. Bu, 2020-2025 seviyesinin iki katından fazla. Bölgenin tahmini, Hindistan ve Güneydoğu Asya'daki güçlü güneş büyümesi nedeniyle %15 yukarı çıktı. Teknoloji tarafında güneş, küresel artışın dörtte üçünden fazlasını oluşturacak; karadaki rüzgar ardından geliyor.

IEA Başkanı Fatih Birol'a göre eskiden bu büyümenin arkasında çevre önceliği vardı. Bugün ise daha fazla ülke, ithal yakıtlara bağımlılığını azaltmak istiyor. Bu nedenle büyümeyi esas olarak enerji güvenliği sürüklüyor. Orta Doğu'daki çatışmanın ardından Hürmüz Boğazı'ndaki aksamalar petrol ve gaz fiyatlarını yükseltti.

Avrupa'da ise 2026-2031'de 615 GW'ın üzerinde ekleme bekleniyor; bu, önceki altı yıla göre yaklaşık %40 fazla. Buna karşın IEA, kıtanın 2026-2030 tahminini %6 aşağı çekti. Çünkü dağıtık güneş kurulumlarına ilişkin beklenti %14 düşürüldü.

Şebeke, COP28 hedefi ve Türkiye

Şebeke bağlantısı bekleyen ileri aşamadaki yenilenebilir ve depolama projeleri son bir yılda %60 artarak 3.000 GW'a ulaştı. Artışı batarya ve hibrit proje başvuruları sürüklüyor. Öte yandan Hindistan, Birleşik Krallık ve ABD'de sıkılaşan bağlantı kuralları, erken aşamadaki bağımsız güneş ve rüzgar projelerinin neredeyse yarısını kuyruktan çıkardı. Bu rakam, kurulacağı kesinleşmiş santral gücünü göstermiyor.

Büyümenin sürmesi, küresel hedefin yakalandığı anlamına gelmiyor. Ana senaryoda kapasite 2030'da yaklaşık 9.710 GW'a, yani 2022'nin 2,6 katına çıkıyor. Bu, COP28'de kabul edilen üç kat hedefinin altında kalıyor. Hızlandırılmış senaryoda ise üç kat düzeyine ancak 2031'de ulaşılıyor. Bu senaryo şebeke, depolama, izin ve ihale süreçlerinde hızlanmayı içeriyor.

IEA Renewables 2026, Türkiye için de net bir değişime işaret ediyor. IEA, güneş fotovoltaikin ülkenin en büyük yenilenebilir elektrik üretim kaynağı olmasını bekliyor. Güneşin bu konumdaki ülke sayısı 27'den 45'e çıkacak. Türkiye, yeni gruba Çin, ABD ve Meksika ile birlikte katılacak. Öngörü kurulu gücü değil, üretilen elektriği anlatıyor. Sıralama ise yalnızca yenilenebilir kaynaklar arasında geçerli. Raporun Türkiye için verdiği tarih 2031.